लोकनाटयगाथा घाटुको कथावस्तु, लोकश्रुति, परिवेश, भाषाशैली, आदिको अध्ययन गर्दा साविक पाल्पा हाल नवलपरासी जिल्लाको पहाडी क्षेत्र र देवचुलीको सेरोफेरोलाई केन्द्र विन्दु मान्न सकिन्छ । यसको समथर भागमा रहेका नवलपुर, कोल्हुवा, डण्डा, रजहर, र मुकुण्डपुर क्षेत्रका गुरौं थारुहरुले समेत चैत्रपूर्णिमा देखि वैसाख पुर्णिमा सम्म घाटु देवताको पूजाआजा गरेको पाइन्छ । देवचुलीमा घाटु देवता अर्थात कुमारवर्ती माईको पूजा गर्न जाने थारु समूहमा मादल र झयाली बजाएर नाच्ने गरिन्छ । नृत्यमा सहभागी महिला र पुरुषमा देवता चढने गर्दछ जसलाई घाटु नाटयगाथाको प्रारम्भिक रुप मान्न सकिन्छ । देवचुलीबाटै घाटु संस्कृतिको प्रसारण हुने क्रममा कालान्तरमा व्यवस्थित नाटयगाथाको रुप धारण गरेको मान्न सकिन्छ । साँस्कृतिक विकास र प्रसारको क्रममा यसको स्वरुपमा समुदाय अनुरुप परिवर्तन भएको पाइन्छ
स्राेतः मीन श्रीस, घाटु, मगर अध्ययन केन्द्र, २०६९)
देउचुली गाउँ पुर्व IGP स्व. खडगजीत बरालकाे पुर्खयाेली थलाे रहेछ । मेरा पुर्खा हरु पनि यसै गाउँबाट गुल्मीको डिब्रुङ गाउँमा बसाँइ सरेको भन्ने कथन छ । एक पटक त्यस गाउँमा जाने इच्छा छ ।
