गन्धे झार (Gandhe Jhar) ।
यसको बैज्ञानिक नाम Ageratum Conyzoides L. हो । यो झार हाम्रो तराइ
र पहाडी खेत बारीमा सजिलै संग उम्रन्छ । धेरै गर्मी र चिसो हिमाली क्षेत्रमा
पाइदैन । यसको पनि जडिबूटीमा धेरै महत्व छ । यसको प्रयोग निम्नलिखित अवस्थाहरूमा गरीन्छ
।
१.
नेपालमा
यसको प्रयोग घाउ खटिरा र काटेको, घोचेको, फाटेको, च्यातिएको घाउमा रगत बगेमा यसको
रस राखिन्छ ।
२.
यसको
पात निचोरेर निकालेको रस एक चिम्टी खाने नूनसंग मिलाएर दुइ तिन थोपा दिनको एक पटक
नाकमा हाल्नाले छारे रोग निको हुन्छ र पुनः लाग्न दिदैन ।
३.
यसको पातको
रसबाट शरीरमा निस्केको डाबर, बिमिरा, खटिरा निको हुन्छ ।
४.
यसको रस
खानाले घाँटीको खटीरा, पखाला र एँठन हुने जस्ता रोग निको हुन्छ ।
५.
यसको
ताजा फूललाइ कुटेर मलम बनाइ लुतो भएको र बात रोगले सुनिएको ठाउँमा लगाउँदा रोग
निको हुन्छ ।
६.
यसको
पुरै ताजा बोटको रस कपालमा दलेर सफा गर्नाले कपाल नरम हुन्छ र सुगन्धित बनाउँछ र
चायाँ हटाउँछ ।
७.
खुटटामा
वा छालामा विझेको काँडामा यसको पातको मलम लगाउँदा काँडा सजिलै निस्कन्छ ।
८.
यसको
ताजा रस वा सुकेको धुलोको नस लिनाले नाकबाट पानी बग्ने र पिनास निको हुन्छ ।
९.
एलर्जी
भएमा पनि यसको मलमको लेप लगाउँदा निको हुन्छ ।
१०.
जराको
रस खानाले किडनीमा ढुँगा बन्न दिदैन र यदि बनेको छ भने पगाल्छ ।
११.
पानी
बग्ने घाउमा यसको जराको धुलो लगाउँदा सुकाउँछ र निको गराउँछ ।
१२.
यसको
बोटलाइ सफा गरी एक रात पानीमा डुबाएर राखी उक्त पानी पिउँदा भित्रि डाहा, पोल्ने र
शरीर दुख्नबाट शीतल गराउँछ साथै शरीरको खराब बेक्टेरियालाइ भगाउँछ ।
१३.
यसको
पुरै बोट वा पातको रस निकाली पानी सित मिसाएर विहान बेलुकी सेवन गरेमा रगत सफा
गर्छ, ज्वरो निको बनाउँछ र खाना पचाइ भोक जगाउँछ ।
१४.
यसको
पात, लाहुरे फूलको पात, अभिजालोको बोट, नोलेझारको पात र अदुवा सबैको बराबर मात्रा
मिलाएर कुटेको रस विषालु कीरा वा सर्पले टोकेको ठाउँमा लगाउनाले विष झार्छ र
विरामीलाइ अस्पतालमा पुराउन सकिन्छ ।
१५.
यसको
जरा सफा गरी कुटेर रस निकाली २० देखी २५ मिलीग्रामका दरले सेवन गर्नाले अल्सर जस्तो
रोग निको गर्छ र जमेको कफ खकार पनि निकाल्छ ।
१६.
जलेको
ठाउँमा यसलाइ पिसेर लेदो बनाइ मलम लगाउँदा पोलेको डाहा मार्छ र फोहोर पानी निकालेर
घाउ छिटो निको गर्छ ।
साभारः नेपालमा पाइने जडीबुटीको उपयोगिता, लेखकः रामकाजी बोहरा
