विवाह, व्रतबन्ध र शुभकार्यमा नौमती बाजा बजाउने
पुरानो चलन हो । व्यावसायिक ढंगले नौमती बाजा बजाउने समुदाय र बाजा लोप हुँदै गएका बेला मकवानपुरको ग्रामीण भेगका ब्राह्मण समुदायले भने सबैको ध्यान आफूतिर
तानेका छन् ।
नौमती बाजा संरक्षण
गर्ने उद्देश्यले मकवानपुरगढी गाउँपालिका–५, आमभन्ज्याङका ब्राह्मण समुदायले नौमती बाजा व्यावसायिक ढंगले बजाउन
थालेका हुन् । विवाह, व्रतबन्ध र शुभकार्यमा बजाइने सहनाई, नरसिंहा, दमाहा, ट्याम्के,झ्यालीलगायतका बाजाबजाउने गर्छन् ।
विगतमा बाह्मण समुदायले
बाजा छुन नहुने अन्धविश्वासका कारण परियार समुुदायले मात्र सीमित पञ्चे/नौमती बाजा
अचेल भने दौरासुरुवाल र इस्कोटमा ठाँटिएका आमभन्ज्याङ पेटीटोलका ब्राह्मणले
घन्काउँछन् । ब्राह्मण युवाहरूले २०५३ सालदेखि यदाकदा बाजा बजाउन सुरु गरेका भए पनि व्यावसायिक रूपमा बजाउन थालेको ५ वर्ष पुगेको छ ।
‘सबैले उत्साह र समर्थन
गरेका भए पनि अघिदेखि निरन्तरता दिन सकिएन, ५ वर्षदेखि चाहिँ बजाउँदै आइरहेका छौं,’ ५३ वर्षीय जुनाराज चौलागाईंले भने, ‘विवाहको समयमा फुर्सदै हुन्न ।’
टोलीमा २९ देखि ५३
वर्षका ब्राह्मण छन् । ‘पहिलेपहिलेब्राह्मणले अन्य बाजा बजाए पनि टेम्को र
दमाहा बजाउन हुँदैन भन्थे, बजाइयो, केही भएको छैन,’ टोलीमा ट्याम्को बजाउने चौलागाईंले भने । उनले टोलीको माग हेटौंडामा मात्र नभई सिन्धुली, चितवन, काठमाडौं र बाराबाट पनि
आउने गरेको बताए ।
दूरी र समयको आधारमा
बाजा बजाएको शुल्क १२ हजारदेखि ४० हजार रुपैयाँसम्म लिने गरेको उनले बताए । टोलीले भदौदेखि २४ विवाहमा बाजा बजाइसकेको छ । चन्द्र–सूर्य क्लबका नाममा परिचित टोलीले आम्दानीको १० प्रतिशत संस्थामा जम्मा गर्छन् भने ९० प्रतिशत बाँडेर लिन्छन् । ११ सदस्यीय टोलीमा कृष्ण घिमिरे, रामकृष्ण पुडासैनी, जुनाराज चौलागार्इं, उद्धव न्यौपाने, दीपक तिमल्सिना, भरत तिमल्सिना, राम तिमल्सिना, सन्तोष पुडासैनी, लीलाराम सापकोटा, रामबहादुर थापा र सोमप्रसाद सापकोटा छन् ।
आफ्नो संस्कृति, परम्परा तथा बाजाको संरक्षण गर्न व्यावसायिक
रूपमा बाजा बजाउन सुरु गरेको टोली सदस्य कृष्ण घिमिरले बताए ।
‘विदेशी ब्यान्ड बाजाभन्दा नेपाली पहिचान झल्किएका बाजा सबैले मनपराउने भएकाले
संरक्षणमा जुटेका हौं,’ घिमिरेले
भने ।
उनले आगामी पुस्तामा
बाजा र संस्कृति हस्तान्तरण गरेपछि विश्राम लिने बताए ।प्रकाशित : माघ १७, २०७५ १०:३८
