भूमे नाचका २२ वर्ष
रुकुम पश्चिम — मुसीकोट नगरपालिका १ स्थित सहिद
मैदान अबको एक महिनासम्म व्यस्त हुनेछ । मैदानका चारैतर्फ दर्शक हुन्छन् भने घेरा पारेर नाच्नेगाउनेको ताँती हुन्छ । आफ्नै वेशभूषामा सजिएका महिलापुरुष सहिद मैदानमा नाच्छन् ।
बाजागाजा र गीसहित
परम्परागत भेषमा नाचिने नाचले यतिबेला सहिद मैदान रमाइलो बनेको छ । चोली, गादा, लुङ्गी र पछ्यौराका साथमा महिला नाच्छन् भने
चौबन्दी चोली, स्टकोट, भांग्रा, पटुका, खादीमा पुरुष नाच्छन् ।
मगर समुदायको ठूलो पर्व
भूमे अर्थात् बल पूजाको अवसरमा आइतबारदेखि नाचगान सुरु भएको हो । बर्सेनि यही सहिद मैदानमा नाचगान हुँदै आएको छ । २२ वर्षअघि केही महिलाले सहिद मैदानलाई भूमे नाच्ने थलो बनाएका थिए । मगर बाहुल्य क्षेत्रका बासिन्दाको बसोबास बढेसँगै सहिद मैदानमा भूमे नाच्न थालिएको मगर अगुवा राजकुमार पुनमगरले बताए ।
साबिक रुकुमको सदरमुकाम
रहेका ठाउँमा मगर समुदाय बढै गएपछि मात्रै सहिद मैदान भूमे नाच्ने थलोका रूपमा
रहेको उनको भनाइ छ । उनका अनुसार २०५४ मा पहिलोपल्ट केही महिलाले खलंगामा भूमे नाच्न सुरु गरेका थिए ।
अहिले खलंगाका विभिन्न
ठाउँमा भन्डै २ सय घरधुरी मगर समुदायको बसोबास छ । उनीहरू हरेक वर्ष यसरी नै सहिद मैदानमा भूमे नाच्ने गर्छन् । पुनका अनुसार लेक र बेंसी अर्थात भूमि पुज्ने पर्व बल पूजा अर्थात् भूमे नाच हो ।
वर्षातका समयमा लेकबाट
बाढी, पहिरो
नझरोस्, बेंसीको
बालीनाली खोलाले नबगाओस्, खेतबारीको
कटान नहोस्, जनधनको
क्षति नहोस् भन्ने जनविश्वाससाथ बल पूजा गरिँदै आइएको हो । त्यसका लागि लेक र गाउँका देउतालाई पुजिन्छ । यस पर्वको मुख्य उद्देश्य पन्थ्यौली र भूमि देउतालाई पुज्नु हो ।
वर्षाको समयभर पन्थ र
भूमिले बाढी, पहिरो
र भूक्षय रोकोस्, धनजन
र बालीनाली क्षति हुनबाट बचोस् भनेर बल पूजा गर्ने गरेको खलंगामै बसोबास गर्दै
आएका तेजेन्द्र खाममगरले बताए ।
जेठ १ गते सामान्य विधि
गरेर बल पूजा नाचको शुभारम्भ गरिन्छ । त्यसपछि चौतारामा पुगेर हरेक दिन आफ्नै वेशभूषामा भुम्या नाचिन्छ । केटाकेटी, युवायुवती र वृद्धवृद्धा एउटै तालमा एउटै
बाजामा नाच्ने गर्छन् ।
यसरी नाच्दा देउता खुसी
हुने र अनिष्ट हुनबाट जोगिने जनविश्वास छ । जेठ मसान्तको दिन लेकको देउता अर्थात् पन्थ्यौलीको पूजाआजा गर्न पन्थ (लेक) पुग्ने गरिएको उनी बताउँछन् । त्यहाँ पुगेर पन्थ्यौली देउतालाई धार, धूप, ध्वजा, अक्षताले पुजिन्छ । पूजासँगै भेडाको बलि दिने प्रचलनसमेत छ ।प्रकाशित : Kantipur, असार २, २०७६ ०९:१४
